Salep Nasıl Yetiştirilir?

İçmeye doyum olmayan mis kokulu salep yetiştiriciliği son yıllarda gelişen bir alandır diyebiliriz. Salebin elde edildiği yabani orkideler endemik bitki türlerindendir ve koruma altına alınmışlardır.

Bu nedenle 1977 yılından beri yurtdışına salep ihracı yasaktır.

Ayrıca dağlarda kendiliğinden yetişen saleplerin toplanması da yasaktır. Çünkü salep bitkisini kökünde lale soğanları gibi yumrular bulunur. Salep de bu yumrulardan elde edilir. Tüketilen saleplerde bu yumrular birden fazla olduğu için ana yumru bırakılarak diğerleri toplanabilir. Ancak dağ saleplerinde tek yumru vardır ve toplanması demek bir daha salep yetişmemesi demektir.

Salep ülkemizde hemen her bölgede yetişebilmektedir.

Ancak salep özellikle kireçli toprakları sevdiği için bazı yörelerde daha verim alınır.

Muğla, Manisa, Isparta, Kahramanmaraş, Kastamonu, Yozgat illerinde salep daha çok yetişir ve daha kalitelidir. Diğer bölgelerde de yetişebilmektedir.
 

Salep genellikle iki tiptir. Ormanlık alanlarda yetişen dağ salebi ve çayırlık alanlarda yetişen çayır salebi. Dağ saleplerinin yumruları daha iri olduğu için birini sınıf ürünken, çayır saleplerinin yumruları daha küçük olduğu için ikinci sınıf üründür.

Salep ekim zamanı bölgeden bölgeye değişiklik göstermektedir. Ancak Eylül ayı gibi başlayıp Şubat’a kadar ekilebildiğini söylemek mümkündür.

Salep tohumu olarak da yine yabani orkide soğanları kullanılmaktadır. Ekilen salepler kış boyunca toprağın altında kalarak olgunlaşmalıdır.

Salepler baharın gelmesiyle çiçek açmaya başlarlar ve çiçek açan salepler hasat edilebilir. Hasat zamanı sıcaklığa bağlı olduğu için batı kesimlerde Mart Nisan gibi hasat edilirken, doğu kesimlerde hasat zamanı Haziran ayını bulabilir.

Salep nasıl hasat edilir diyenler içinse açıklayalım.

Salep hasadı makineler yoluyla değil, insanlar tarafından tek tek yapılır. Bitkinin kökünde bulunan soğanlardan daha kahverengi, pörsümüş ve iri olan ana kök bırakılır. Diğer taze yan kökler toplanır.
Kendiliğinden yetişen dağ saleplerinde tek kök olduğundan hasat edilmez. Salebin hasat edilebilmesi için en az iki kök bulunmalıdır. Yumurta şeklinde ya da çatallı olan bu köklerden birkaç tane varsa ana kök bırakılmak suretiyle diğer yumrular hasat edilebilir.