Seben köylerinde yüz yıllardır bulgur için ekilen, Atalık bir buğday olan  Iza buğdayını ,üç senedir Kozyaka köyündeki tarlalarımızda, zirai ilaç ve kimyasal gübre kullanmadan ürettik. Üç yılın sonunda,  saf, temiz, organik  belgeli  Iza tohumluğu elde etmiş durumdayız. Iza tohumluk buğday,  selektörden geçirilmiş , 10 kg çuval içinde satışa sunulmuştur. 

      Iza buğdayının adını  Hititçe'de buğday anlamına gelen "Zız"dan aldığı tahmin edilmektedir.  Iza buğdayı, yaklaşık 10 ile 13 bin yıl öncesinde ilk kültüre alınan nadir buğdaylarından bir tanesidir.        

       Iza buğdayı yöremize has bir ata tohumudur ve dünyanın ilk buğdaylarının genetik özelliklerini tanesinde taşıyan bir buğdaydır .

       Yapılan  araştırmalara göre; On (14) dört kromozomlu buğday olan Iza, Seben yöresinde uzun yıllar ekilmiş ve bugün Seben’de, Seben’e özgü bir yapıya kavuşmuştur. 

        Arkeolojik bölgelerde bulunan tohumlara göre Iza buğdayı atası olan                    T.monococcum ssp. aegilopoides türünden evrimleşmiştir.

         Iza  buğdayının (Triticum monococum ssp. monococum) buğday geliştirme çalışmaları için potansiyel bir gen kaynağı olduğu anlaşılmış durumdadır.

        Iza buğdayı yassı başağı üzerinde sıkı bir şekilde yerleşmiş başakçıklar içinde tek bir tane olduğundan dünyada tek çekirdekli anlamında “einkorn” olarak da bilinmektedir. Sıkı kavuz yapısıyla hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı bir tür olan Iza buğdayı, kurak iklim şartları ve fakir topraklarda dahi yetişebilmektedir.          

        Iza, ekmeklik buğdaylardan daha fazla çinko, demir, bakır ve selenyum içermektedir. Protein bakımından ise ekmeklik ve makarnalık buğdayların her ikisinden de zengin. %16,2 -28,5 arasında protein içeren Iza buğdayında 2 kat daha fazla karotenoid ve 3-4 kat daha fazla lutein bulunmaktadır.

       Iza buğdayı düşük glisemik indeksinden dolayı şeker hastaları için modern buğdaylardan daha uygundur. Ayrıca yaşlanmaya bağlı sarı nokta hastalığına karşı koruyucu bir etki göstermektedir.

 ( Bilgiler,  Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Biyoloji Bölümünden   Sayın Prof. Dr. Nusret Zencirci’nin hazırladığı sunum ve yayınlarından derlenerek yazılmıştır)